.
.
.

آتش‌سوزی قهوه‌خانه نوارس اهواز و سوء‌ظن درباره سناریوی صدا و سیما

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

در 3 آوریل 2018 همزمان با هفتمین روز از تظاهرات اعتراضی مردم عرب اهواز یک قهوه‌خانه در این شهر به طور کامل آتش گرفت و در نتیجه آن 11 مرد جوان عرب جان باختند و 14 نفر به شدت مجروح شدند.

قهوه‌خانه "نوارس" در جنوب غربی اهواز واقع شده است. این حادثه در یک منطقه عرب‌نشین به نام "الدایرة" رخ داد که دولت نام آن را به کوی علوی تغییر داده است. نخستین اعتراضات و تظاهرات مردم عرب در دو دهه اخیر و در سال 2005 از این محله آغاز شد.

نوارس قهوه‌خانه‌ای بود که روشنفکران و شاعران جوان اهوازی در آن جمع می‌شدند. مردم منطقه و فعالان اهوازی از زمان وقوع این حوادث و اعتراضات ناشی از نادیده گرفته شدن مردم عرب اهواز در نقشه جغرافیایی ایران در یک برنامه تلویزیونی شبکه دو سراسری، در این قهوه‌خانه درباره این سناریوی تلویزیون ملی ایران به بحث و گفتگو پرداخته و تاکید می‌کردند که تظاهرات مسالمت‌آمیز بر ضد سیاست "تبعیض‌نژادانی" در ایران برگزار شود.

با توجه به تحقیقات پلیس ایران که در همان روز از شبکه خبر پخش شد، آتش‌نشانان طی 4 دقیقه پس از این حادثه وارد صحنه شدند. به گفته شاهدان عینی، پلیس ضدشورش که پیش از این منطقه ملاشیه را در نزدیکی حی الدایره محاصره کرده بود، قبل از ورود آتش‌نشانان در صحنه حضور داشت.

در یک گزارش تلویزیونی که کمتر از 24 ساعت پس از آتش‌سوزی قهوه‌خانه پخش شد، یک پسر جوان نشان داده شد که اعتراف می‌کند قهوه‌خانه را به دلیل دعوای شخصی با صاحب آن، با بنزین به آتش کشیده است. این فرد یک پسر جوان 17 ساله از لشکرآباد، یکی از مناطق فقیرنشینان اهواز است.

براساس گزارش‌های اولیه در زمان رخ دادن حادثه، این پسر جوان مست بوده و صاحب قهوه‌خانه به این دلیل اجازه ورود به او را نداده و پسر جوان به عنوان انتقام از صاحب قهوه‌خانه بنزین را در جلوی درب قهوه‌خانه پرتاب کرده است. اما پس از آن اعلام شد که این نوجوان از نزدیکان صاحب قهوه‌خانه بود که با او اختلاف داشته است. شدت آتش‌سوزی به حدی بود که اکثریت افراد حاضر در قهوه‌خانه نتوانستند از آنجا خارج شوند. این موضوع که پسر جوان مست بوده، باعث می شود مردم منطقه به اعتراف او مشکوک شوند.

شباهت های تاریخی

تعداد زیادی از کاربران رسانه‌های اجتماعی این آتش‌سوزی را به "آتش زدن سینما رکس" در سال 1978 تشبیه کردند که در آن 420 نفر در اثر آتش‌سوزی در سینما کشته شدند. آتش‌سوزی که همزمان با آغاز انقلاب ایران بود. انقلابیون طرفدار خمینی در دهه 70 آتش‌سوزی را به ساواک نسبت دادند اما هیچ مدرکی از دخالت ساواک در این مورد خاص وجود ندارد. در آن زمان برخی مانند امروز، انقلابیون طرفدار خمینی را متهم کردند اما اکثریت در آن تاریخ ضد رژیم شاه بودند.

فعالان همواره می‌گویند که چنین اعترافاتی که از صدا و سیما پخش می‌شود بر اثر شکنجه و تحت فشار اخذ شده است. بنا به مرکز حقوق بشر در ایران، تلویزیون ملی ایران با دستگیری و اعترافات اجباری تلویزیونی از زندانیان، در نقض حقوق بشر شریک است. سازمان عفو ​​بین الملل نیز این عمل و پخش اعترافات تحت اجبار در تلویزیون را کار همیشگی جمهوری اسلامی ایران می‌داند.

بیژن فتحی، عضو انجمن معلمان ایران در تبعید که دو فرزندش محمد و عبدالله در سال 2011 به اتهام سرقت جواهرات، اعدام شدند، به العربیه گفت: "پسرم را برای اعتراف در تلویزیون تحت شکنجه قرار داده بودند. آنها او را شکنجه می‌دادند و فقط چهره‌اش را دست نخورده می‌گذاشتند.

اعترافات صدا و سیمای ایران غیرقانونی است. براساس تجربه فعالان در زمینه اعترافات پخش‌شده از صدا و سیمای ایران، این اعتقاد نیز وجود دارد که در زمینه اعترافات نوجوان 17 ساله که گفته شده مست شک و شبه وجود دارد. چون مشخص نیست که آیا از حق داشتن وکیل برخوردار بوده است یا خیر. در ایران دادگاه است که تصمیم می‌گیرد که چه کسی وکیل تسخیری متهم آن هم به ویژه در اتهامات امنیتی باشد و لذا این شبه وجود دارد که این مظنون حتی وکیل‌ تسخیری هم نداشته است."

سازمان‌های حقوق بشری و فعالان مدنی، دستگیری معترضین عرب، تبعیض نژادی، توهین مداوم به مردم عرب در رسانه‌های ایران، پروژه‌های انحراف آب به مناطق مرکزی، آلودگی هوا، تغییر بافت جمعیتی مناطق عربی از طریق ایجاد تسهیلات شغلی برای مهاجران از سایر استان‌ها و پرداخت نکردن دستمزد به کارگران بومی در کارخانجات نیشکر و صنایع فولاد را یکی از دلایل اصلی آغاز این اعتراضات اخیر می‌دانند لذا برنامه کانال 2 فقط می‌تواند به عنوان جرقه‌ای باشد که این اعتراضات و اعتصابات را شعلهور کرد.

سازمان‌های حقوق بشری گفته‌اند که تاکنون حدود 400 عرب اهوازی از جمله فعالان مدنی در حال حاضر در بازداشت به سر می‌برند و از سوی دیگر اعتراضات مردم عرب اهوازی که آن را (انتفاضه الکرامه) "قیام عزت نفس" نامیده‌اند روزهاست در جریان است.