فوری

پخش زنده
  • صفحه اصلى
  • ايران
  • ایستگاه‌های روابط ایران و طالبان، از دشمنی تا دوستی و همکاری

    منبع: دبی-العربیه.نت، فارسی

    پاکستان به طور تلویحی اعلام کرد که ملا اختر منصور، رهبر گروه طالبان افغانستان، روز ۲۱ ماه مه جاری، در خاک پاکستان و در راه بازگشت از ایران، هدف حمله هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی قرار گرفت و جان خود را از دست داد. این خبر را وزارت امور خارجه ایران تکذیب کرده اما رابطه خود را با گروه تندروی طالبان تکذیب نکرد.

    وزارت امور خارجه پاکستان، یکشنبه ۲۲ مه اعلام کرد که در خودروی بمب‌باران شده توسط هواپیمای آمریکایی، گذرنامه‌ای پاکستانی متعلق به یک مرد یافته که والی محمد نام دارد؛ گذرنامه‌ای که حامل روادید معتبر ایران است.

    این وزارتخانه افزوده که معتقد است صاحب این گذرنامه، ۲۱ مه، یعنی روز حمله هوایی آمریکا به ملا اختر، از ایران وارد پاکستان شده است.

    سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، خبرهای حاکی از سفر رهبر طالبان به کشورش را در این تاریخ، رد کرده اما سخنان مقام‌های پاکستانی که گفته‌اند، گذرنامه ملا اختر که احتمالا با نامی غیر از نام واقعی‌اش صادر شده، حامل روادید ایران است را رد نکرد.

    صفحه نخست گذرنامه رهبر طالبان صفحه نخست گذرنامه رهبر طالبان

    این نخستین بار نیست که گزارش‌ها، از ارتباط میان نظام ایران و گروه تندروی طالبان افغانستان حکایت می‌کند، گروهی که در سال ۲۰۱۱ در پی حمله ائتلاف بین‌الملل به رهبری آمریکا به افغانستان، حکومتش سرنگون شد. با این وجود، این گروه همچنان، عامل فشار امنیتی بزرگی در افغانستان از راه حمله به نیروهای خارجی، ساختمان‌های دولتی و حتی غیر نظامیان، تشکیل می‌دهد.

    سفرهای هیئت طالبان به ایران

    رابطه میان گروه تندروی طالبان و ایران، از چند ایستگاه عبور کرد که چهره واقعی آن، هنوز به طور کامل آشکار نشده است، اما خبری که بسیار در رسانه‌ها جنجال آفرین شد، خبری بود که ماه می ۲۰۱۵ منتشر شد. خبرگزاری تسنیم نزدیک به نهادهای امنیتی ایران، گزارش داد که هیئتی به نمایندگی از دفتر سیاسی طالبان افغانستان و به ریاست «طیب آغا» رئیس این دفتر «به منظور بحث بر سر چند مساله از جمله اوضاع منطقه و پرونده مهاجران افغان در ایران» به تهران سفر کرده است.

    طیب آغا رئیس هیئت طالبان در سفر به ایران در سال 2015 طیب آغا رئیس هیئت طالبان در سفر به ایران در سال 2015

    آن هنگام سایت «جی بی سی نیوز» گزارش داد که ملا اختر منصور، فردی که پس از مرگ ملا محمد عمر، به رهبری طالبان رسید، از جمله اعضای این هیئت بود که سه روز را در پایتخت ایران سپری کرد و با مسئولانی از جمله محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه و شماری از فرماندهان سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران، دیدار و گفت‌وگو کرد.

    پیش از آن در سال ۲۰۱۴، هیئتی از طالبان، سفری محرمانه به ایران داشت و در سال ۲۰۱۲، هیئتی از طالبان در کنفرانس «بیداری اسلامی» در تهران، حضور یافته بود.

    اسلحه و آموزش

    ماه مه سال ۲۰۱۰، ژنرال استنلی مکریستال، فرمانده وقت نیروهای آمریکایی در افغانستان، ایران را متهم به حمایت تسلیحاتی و آموزشی از گروه طالبان کرد.

    ماه مارس همان سال، دریادار مایک مولن رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا اعلام کرد که مقادیر بزرگی اسلحه از ایران به شبه‌نظامیان افغان در اقلیم قندرها رسید.

    ماه فوریه سال جاری، مقام‌های افغان اعلام کردند که مین‌های ساخت ایران را در یکی از انبارهای اسلحه طالبان در منطقه بامیان در مرکز افغانستان یافتند.

    داستان‌های طالبانی

    روزنامه بریتانیایی «ساندی تایمز»، گزارشی از همکاری نظامی طالبان و ایران منتشر کرده است. این روزنامه، از آموزش‌های نظامی شبه‌نظامیان طالبان با نظارت مسئولان امنیتی ایرانی در پایگاه‌هایی در مناطق مرزی افغانستان و ایران، خبر داده که طی آن، شبه‌نظامیان آموزش‌هایی در زمینه چگونگی حمله به پایگاه‌های نیروهای ناتو با استفاده از اسلحه و بمب‌های محلی ساز، می‌بینند.

    فرماندهانی از طالبان که در ایران آموزش دیدند فرماندهانی از طالبان که در ایران آموزش دیدند

    بنا بر این گزارش، شبه‌نظامیان، آموزش‌هایی در زمینه حمله به ایست‌های بازرسی و پایگاه‌های نظامی کوهستانی می‌بینند. همچنین آموزگاران ایرانی به شبه‌نظامیان طالبان آموزش می‌دهند که چگونه با استفاده از اسلحه کلاشینکوف، به اهداف خود در بیابان حمله کنند.

    یک مقام مسئول در گروه طالبان درباره رابطه با ایران به روزنامه «ساندی تایمز» گفته است: «مذهب و تاریخمان متفاوت است، اما هدف ما یکی است، هر دوی ما می‌خواهیم آمریکایی‌ها را بکشیم».

    این روزنامه در گزارش خود، با سه‌تن از فرماندهان طالبان که در ایران آموزش دیده‌اند، گفت‌وگو کرده است. یکی از فرماندهان که از اقلیم وارداک است، درباره سفر خود به همراه ۲۰ تن دیگر از شبه‌نظامیان سخن گفته است. آن‌ها از جنوب پاکستان به سمت غرب، یعنی مرزهای ایران حرکت کردند. سپس به شهر زاهدان در جنوب شرق ایران رفتند.

    یکی دیگر از فرماندهان که از اقلیم غزنی در جنوب افغانستان است، گفت که به همراه افرادش، پنج روز طول کشید تا به نمروز در جنوب غرب افغانستان بروند و آن‌جا از مرز عبور کرده و به استان سیستان و بلوچستان رفتند. او افزود که طالبان، برای هر نفر، ۵۰۰ دلار به قاچاقچیان پرداخته کرده تا آن‌ها را به ایران برسانند. مرز را شبانه با خودرو پشت سر گذاشتند به گونه‌ای که با ایست‌های بازرسی ارتش روبرو نشوند. در نهایت آموزگاران ایرانی خود را پیدا کردند که با وانت‌های «پیک آپ» دنبالشان آمده بودند تا آن‌ها را به روستای در حومه شهر زاهدان منتقل کنند؛ روستایی که حدود یک ساعت از اردوگاه محل تمرین فاصله دارد.

    او ادامه داد: «ایران تمام هزینه‌های سفر را پرداخت می‌کند، ما ابتدا پرداخت می‌کنیم اما هنگامی که به ایران می‌رسیم، پولی که هزینه کردیم را به ما می‌پردازند».

    «ساندی تایمز» به نقل از منابع طالبان افزوده است که نیروهای گروه، با استفاده از اسلحه جنگی، تمرین‌های خود را زیر نظر مربیان ایرانی انجام می‌دهند. این دوره آموزشی سه ماه طول می‌کشید. در ماه نخست، به شبه‌نظامیان، چگونگی آغاز حملات پیچیده، چگونگی شلیک آتش به پایگاه‌های دشمن و چگونگی فرار پیش از آن‌که دشمن بتواند توان خود را جمع کند، آموزش داده می‌شود. در ماه دوم، به شبه‌نظامیان، کار گذاشتن مین و بمب‌های کنار جاده‌ای آموزش داده می‌شود، بمب‌هایی که بسیاری از نیروهای آمریکایی و بریتانیایی را در افغانستان کشت اما در ماه سوم، به شبه‌نظامیان طالبان، یورش به اهداف ثابت و بالا رفتن از کوه برای حمله به پایگاه‌ها، آموزش داده می‌شود.

    این فرماندهان به «ساندی تایمز» گفته‌اند که ایران توسط قاچاقچیان و از راه صحرا، به آن‌ها اسلحه و بمب می‌رساند، قاچاقچیانی که از الاغ، شتر و اسب استفاده می‌کنند. با این وجود این فرماندهان معتقدند که سا‌ل‌های جنگ در افغانسان، به آن‌ها تجربه گرانبهایی داده است اما پس از آموزش در ایران، تجربه آن‌ها نیز بسیار بهتر شده است. یکی از آن‌ها می‌گوید: «این آموزش برای ما بسیار مفید بود».

    سال‌های روابط تیره

    در سال‌های حکومت نظام طالبان در افغانستان، دشمنی بر رابطه میان ایران و این گروه حکمفرما بود، به ویژه به خاطر نقشی که ایران برای کمک به دشمنان طالبان به خاطر مسائل مذهبی ایفا کرد.

    این دشمنی می‌رفت تا در سال ۱۹۹۸، به جنگی تمام عیار تبدیل شود، چرا که در سال ۱۹۹۷، طالبان، به اتهام دخالت تهران در امور افغانستان، سفارتخانه ایران را در کابل بست و کارکنان آن را اخراج کرد. تنش میان دو طرف افزایش یافت تا این‌که در بحران دپیلمات‌های ایرانی در کنسولگری ایران در مزار شریف و کشته شدن ۹ تن از آن‌ها به دست شبه‌نظامیان طالبان، به اوج رسید.

    این اوضاع باعث شد که ایران، ۷۰ هزار نیروی سپاه پاسداران را در مرز با افغانستان بسیج کند. طالبان نیز ۲۵ هزار نیرو و چندین سکوی پرتاب موشک‌های اسکاد را در مناطق مرزی با ایران مستقر کرد.

    دیپلمات های ایرانی کشته شده در مزار شریف دیپلمات های ایرانی کشته شده در مزار شریف

    اما عقب‌نشینی ایران و اقدام طالبان در آزادی ۱۰ اسیر و سپس همه اسرای ایرانی، و علاوه بر آن، آشتی میان طالبان و رهبران هزاره افغان، همه این‌ها باعث فرونشستن تنش شد.

    دوستی پس از دشمنی

    اما پس از سرنگونی نظام طالبان توسط ائتلاف بین‌الملل به رهبری آمریکا در سال ۲۰۰۱، روابط میان دو طرف تغییر کرد و به همکاری‌های بی سابقه‌ای رسید.

    سفرهای مکرر هیئت‌های طالبان به ایران باعث شد که رسانه‌های آمریکایی، از توسعه سریع روابط سخن بگویند. روزنامه آمریکایی «وال ستریت جورنال» به نقل از مسئولان افغان و اروپایی نوشت که ایران، به طور محرمانه، اقدام به تقویت روابط خود با طالبان کرد و امروز، حقوق برخی از شبه‌نظامیان این گروه را پرداخت کرده و به آن‌ها اسلحه می‌رساند.

    این روزنامه نوشته است: «مسئولان معقتدند که ایران برای رسیدن به دو هدف، از طالبان حمایت می‌کند، نخست مقابله با نفوذ آمریکا در منطقه و دوم، دادن ثقل جدیدی به خود برای رقابت با ثقلی که اکنون گروه دولت اسلامی (داعش) آن را تشکیل می‌دهد و نفوذش به افعانستان رسیده است».

    نیروهای طالبان در مرز ایران نیروهای طالبان در مرز ایران

    این روزنامه به بعد استراتژیک اقدام ایران نیز اشاره کرده؛ در سایه افزایش فعالیت‌های نظامی طالبان و افق‌های جدید مذاکرات صلحش با دولت کابل، احتمال بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان از راه مشارکت در نظام حاکمیت، وجود دارد.

    از سویی به نظر می‌رسد که گروه طالبان می‌خواهد از رابطه‌اش با تهران برای مقابله با دولت کابل و آمریکا به منظور بازگشت دوباره به قدرت استفاده کند. این در حالی است که ایران تلاش می‌کند با استفاده از گروه طالبان، جای پایی برای خود در افغانستان علیه پاکستان که حمایت از سعودی برای مقابله با نفوذ ایران را اعلام کرده، ایجاد کند و از هزاران مهاجر افغان برای جنگ در سوریه در حمایت از نظام بشار اسد، استفاده کند.

    تبلیغات

    برگزیده های کاربران