.
.
.

مذاکرات اتمی ایران و گروه 1+5 وارد مرحله پایانی شد

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

مذاکرات اتمی میان ایران و گروه 1+5 که دور تازه آن از یک ماه و نیم پیش آغاز شده، وارد مرحله نهایی خود شده است. مذاکره کنندگان تمام تلاش خود را می کنند تا بر سر مسائل مورد اختلاف به توافق برسند؛ هم اکنون برجسته ترین اختلاف ها، سوال های مطرح شده درباره تحقیقات اتمی پیشین ایران است.

گروه 1+5 متشکل از آمریکا، بریتانیا، فرانسه، روسیه و چین، پنج کشور عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد به علاوه آلمان، در حال مذاکره برای محدود کردن برنامه اتمی ایران و در مقابل کاهش تحریم های اعمال شده علیه این کشور هستند.

یک دیپلمات غربی بلندپایه که خواسته نامش فاش نشود، به خبرگزاری رویترز گفته است: «به پایان نزدیک می شویم». او افزوده است که هیچ برنامه ای برای تمدید مذاکرات تا پس از روز سه شنبه (7 ژوئیه) وجود ندارد.

در همین حال محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران به تلویزیون دولتی این کشور گفت پیشرفت بزرگی حاصل شده اما مسائل فنی متنوعی باقی مانده که نیاز به «اراده سیاسی طرف مقابل» دارد.

دیدار کری و ظریف

این در حالی است که همه طرف ها از «در دسترس بودن» توافق اتمی سخن می گویند. یک مسئول آمریکایی بلندپایه گفته است که مسئولان آمریکایی، اروپایی و ایرانی از جمله وندی شرمن معاون وزیر امور خارجه آمریکا با عباس عراقچی و مجید تخت روانچی معاونان وزیر امور خارجه ایران، صبح جمعه، مذاکراتی شش ساعته داشتند.

پس از آن جان کری وزیر امور خارجه آمریکا و محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران دیدار کوتاهی داشتند.

پس از این دیدار ظریف به خبرنگاران گرفت: «در مذاکرات پیشرفت هایی حاصل شده است اما همچنان موضوعات سختی وجود دارد.»

او افزود: «هرچند موضوعات سختی باقیمانده است اما فکر می کنم با یک اراده سیاسی می توانیم به توافق برسیم.»

وی خاطرنشان کرد: «ما همه بسیار سخت کوش هستیم و سعی می کنیم کار را به جلو ببریم. دو طرف هدفمند کار را دنبال می کنند.»

جاک کری هم به دیدار کوتاه خود با ظریف اشاره کرد و گفت: «امروز دیدار کوتاهی داشتیم و با هم صحبت کردیم؛ دلیل این دیدارها این است که هیات های دو طرف در طول روز بسیار سخت و فشرده کار کردند تا به پیشرفت مذاکرات سرعت بخشند.»

وی ادامه داد: «باید عادلانه گفت که هر دو طرف بسیار سختکوش هستند و هدفمند کار را دنبال می کنند؛ آنها با یک نیت خوب تلاش دارند تا پیشرفت حاصل شود.»

کری خاطرنشان کرد: «هرچند در حال پیشرفت هستیم اما کار بسیار زیادی در پیش داریم و همچنان با موضوعات سختی مواجه ایم.»

وزیر امور خارجه آمریکا افزود: «به صورت صادقانه کوشش های خود را به پیش می بریم؛ امشب و فردا شب کار می کنیم.»

کری گفت: «ما به دنبال این هستیم که ببینیم می توانیم به یک جمع بندی برسیم.»

در همین حال سرگئی ریباکوف رئیس تیم مذاکره کننده روسی گفت که بیش از 90درصد از متن توافقنامه، تکمیل شده است. وانگ یی وزیر امور خارجه چین نیز ابراز اطمینان کرد که همه طرف ها به توافق قابل قبولی خواهند رسید.

مذاکره کنندگان موفق نشده بودند تا پایان روز 30 ژوئن، ضرب الاجلی که پیشتر تعیین کرده بودند، به توافق نهایی اتمی دست یابند. از این رو روز هفتم ژوئیه را به عنوان ضرب الاجل جدید تعیین کردند. قرار است تمام وزرای امور خارجه کشورهای عضو گروه 5+1 به وین بروند تا آخرین تحرک را به مذاکرات بدهند.

در صورت دست یابی طرف ها به توافق، ایران باید بخشی از فعالیت های اتمی خود از جمله غنی سازی اورانیوم را به مدت بیشتر از 10 سال به حال تعلیق در آورد تا تضمین شود به بیشتر از یک سال برای غنی سازی اورانیوم با غلظت بالا برای تولید سلاح اتمی نیاز خواهد داشت. برآرودها هم اکنون حاکی از آن است که فاصله ایران تا بمب اتم یک تا سه ماه است.

این در حالی است که ایران بر صلح آمیز بودن برنامه اتمی خود اصرار دارد. اما غرب تهران را متهم می کند که برای دست یابی به جنگ افزاری های هسته ای تلاش می کند.

پرسش هایی از گذشته

مسئولان غربی و ایرانی می گویند نشانه هایی از نزدیک شدن به توافقی بر سر یکی از مسائل اصلی مورد اختلاف وجود دارد و آن بازرسی از برخی از پایگاه ها در ایران به منظور اطمینان از پایبندی این کشور به هرگونه توافق است.

یک مسئول بلندپایه ایرانی پنجشنبه در وین گفت که ایران به سامانه بازرسی وابسته به آژانس بین المللی انرژی هسته ای خواهد پیوست که به آن «پروتکل الحاقی» گفته می شود. این پروتکل ابتدای دست یابی به توافق، به صورت موقت اجرا خواهد شد تا این که پارلمان ایران، آن را به تصویب رسانده و اجرای آن، نهایی و دائمی شود.

پروتکل برای بازرسان این امکان را به وجود خواهد آورد تا بازرسی های گسترده تری از پایگاه های مشکوک به فعالیت های اتمی داشته باشند. اما مسئولان آمریکایی می گویند چنین توافقی کافی نیست زیرا ایران پیشتر از راه طولانی کردن مذاکرات، جلوی بازرسی ها از پایگاه های خود را گرفته بود.

یک مسئول ایرانی گفته است که ممکن است ایران با نظام «بازرسی های مشروط» موافقت کند و خط قرمز در این زمینه، محافظت از اسرار نظامی و صنایع مشروع در پایگاه های نظامی است.

اما مساله تحقیقات اتمی سابق ایران، دشوارترین مساله مورد اختلاف است.

یوکیا آمانو مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی جمعه با حسن روحانی رئیس جمهوری ایران و شماری دیگر از مسئولان ایرانی در تهران تشکیل جلسه داد تا بر سر حل و فصل مسائل مرتبط با آژانس گفت و گو کند.

آقای آمانو روز جمعه در بیانیه ای اعلام کرد: «پیشرفتی حاصل نشده و تلاش بیشتری باید انجام داد.»

دیپلمات های غربی می گویند که خواستار اعتراف علنی ایران درباره این که تحقیقاتی برای ساخت بمب اتم انجام داده نیستند اما آژانس باید از راه آگاهی کامل از فعالیت های اتمی پیشین ایران به منظور توافق بر سر پایه ای معتبر برای عملیات بازرسی در آینده، به درجه ای از رضایت دست یابد.

مسئولان نزدیک به مذاکرات وین می گویند که تعلیق بخشی از تحریم ها به حل و فصل این مساله مرتبط است. یک دیپلمات غربی هم گفته است: «زمان بستن این صفحه فرا رسیده است.»

از دیگر مسائل مورد اختلاف؛ زمان تعلیق تحریم ها و پذیرش طرحی از سوی ایران برای از سرگیری تحریم ها در صورت تخلف ایران از بندهای معاهده است.

اصرار ایران بر حفظ توانایی ادامه فعالیت ها و تحقیقات اتمی مرتبط با سانترفیوژهای غنی سازی اورانیوم، از دیگر مسائل دیگر مورد اختلاف است.

تحلیلگران و دیپلمات ها می گویند در صورتی که ایران اقدام به راه اندازی شمار زیادی از سانترفیوزهای پیشرفته بکند، این مساله می تواند مدت زمان لازم برای غنی سازی اورانیوم با غلظت بالا را که برای ساخت بمب اتمی کافی است، کاهش دهد.