.
.
.

جهادی‌های پوتین.. مسکو سفر تندروهای روس را به سوریه تسهیل می‌کند

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

طی چهار سال، سعود شرف الدینوف، در فهرست افراد تحت تعقیب از سوی نیروهای امنیتی روسیه قرار داشت. او متهم به عضویت در یک گروه اسلامی غیر قانونی بود. از این رو در جنگل‌های شمال قفقاز پنهان می‌شد، از گشت‌های پلیس فرار می‌کرد و برای حملاتی علیه مسکو برنامه می‌ریخت.

سرنوشتش اما بعدها، تغییر بزرگی کرد. او دسامبر ۲۰۱۲، پیشنهادی بی‌سابقه از سوی افسران سازمان اطلاعات روسیه دریافت کرد.

می‌خواهیم از روسیه بروی

شرف الدینوف در مصاحبه‌ای با خبرگزاری رویترز که در کشوری غیر از روسیه صورت گرفته، گفت:‌ «من فراری بودم، عضو یک گروه مسلح اسلامگرای غیر قانونی بودم». او می‌گوید که از سوی مقام‌های روس، توافقی به من پیشنهاد شد: «می‌خواهیم از روسیه بروی».

شرف الدینوف، با ترک روسیه موافقت کرد. چند ماه بعد به او گذرنامه‌ای جدید با اسمی تازه برای سفر بی بازگشت به استانبول ترکیه داده شد. پس از مدتی اندک که به ترکیه رسید، از مرز عبور کرد، وارد سوریه شد و به عضویت گروهی در آمد که چندی بعد با گروه دولت اسلامی موسوم به داعش بیعت کرد.

بنا بر این گزارش، هویت ۵ شهروند روس دیگر شناسایی شد که بستگان و مسئولان محلی می‌گویند با کمک مستقیم یا غیر مستقیم مقام‌های روس، کشور را ترک کرده و به سوریه رفتند.

مسئولان محلی و بستگان اسلامگرایان می‌گویند که مسکو می‌خواست از خطر حملات تروریستی در داخل، رها شود، از این رو سیاستی مشابه در تعامل با بسیاری از افراد اتخاذ کرد. مسئولان سازمان‌های اطلاعاتی روسی، چشمان خود بر خروج بسیاری از جهادی‌ها از کشور بستند. برخی منابع می‌گویند که اقدام مقام‌های اطلاعاتی تا حد تشویق آن‌ها به ترک روسیه رسید.

اجرای این طرح دستکم در سال ۲۰۱۴ هم ادامه داشت. اجرای این طرح پیش از المپیاد زمستانی که در استراحتگاه سوچی روسیه در سال ۲۰۱۴ برگزار شد، سرعت گرفت.

در نهایت اکثر این تروریست‌ها از جمله ۶ تن که خبرگزاری رویترز با آن‌ها مصاحبه کرده، به سوریه رسیدند و به گروه‌های تروریستی پیوستند.

الکساندر پورتنیکوف مدیر سازمان امنیت روسیه در جلسه کمیسیون ملی مبارزه با تروریسم می‌گوید: «تا اواخر دسامبر ۲۰۱۵، ۲۹۰۰ روس برای جنگ به خاورمیانه رفتند». آمار رسمی نشان می‌دهد که حدود ۹۰ درصد آن‌ها، پس از نیمه سال ۲۰۱۳، روسیه را ترک کردند.

روسیه تامین کننده نیروی انسانی داعش

ایکاترینا سوکیریانسکایا، تحلیلگر ارشد مجموعه بحران‌های بین‌المللی که هیئتی مستقل به منظور حل و فصل تنش‌ها است، می‌گوید: «زبان روسی، سومین زبان رایج در میان شبه‌نظامیان گروه داعش پس از زبان‌های عربی و انگلیسی است. روسیه یکی از صادر کنندگان اصلی نیروی انسانی برای شبه‌نظامیان خارجی است».

اکنون مسکو مدعی است که در حال جنگ با گروه داعش و شماری دیگر از گروه‌های مسلح «تروریست» در داخل سوریه است. کرملین که حامی نظام بشار اسد است، می‌گوید این گروه‌ها امنیت روسیه و جهان را تهدید می‌کنند.

البته مقام‌های روس، هرگونه ارتباط خود را با خروج جهادی‌ها از خاک روسیه نفی می‌کنند و می‌گویند که جهادی‌ها، بدون کمک دولت و با اراده خود روسیه را ترک کرده‌‌اند.

برخی از مسئولان از جمله پوتینکوف، برخی از «کشورهای خارجی» را به جذب شبه‌نظامیان برای جنگ در روسیه از راه «تامین کریدوری امن برای آن‌ها» متهم می‌کنند.

این تکذیب از سوی دمتری پیشکوف سخنگوی رئیس جمهوری روسیه و همچنین وزارت امور خارجه این کشور، تکرار شد.

اما وزارت کشور روسیه و همچنین سازمان امنیت این کشور، از اظهار نظر در این باره، خودداری کردند.

منافع مشترک جهادی‌ها و دستگاه امنیتی روسیه

دادن اجازه به جهادی‌ها برای ترک روسیه، گزینه‌ای آسان برای مقام‌های روس بود. دو طرف با یکدیگر در شمال قفقاز که اکثریتی مسلمان دارد، جنگیده بودند اما در نهایت به بن‌بست رسیده بودند.

در نهایت، گروه‌های اسلامگرایی که سال‌ها برای برپایی دولتی اسلامی در منطقه شمال قفقاز جنگیده بودند، دچار خستگی شدند. آن‌ها از تحقق پیروزی مهمی علیه نیروهای امنیتی هم باز ماندند. دولت روسیه و دستگاه امنیتی این کشور از شکست کامل اسلامگرایان هم دچار سرخوردگی و نا امیدی شدند، چرا که آن‌ها یا در مخفی‌گاه‌های بسیار دور از دسترس پنهان می‌شدند یا برخی از هوادارانشان، به آن‌ها پناه می‌دادند و مانع از دستگیری‌شان می‌شدند.

در سال ۲۰۱۳، جهادی‌ها، تهدیدهای خود را برای حمله به المپیک سوچی آغاز کردند. آن‌ها فیلم‌هایی حاکی از این تهدید هم در سایت‌های اینترنتی منتشر کردند. چنین حمله‌ای می‌توانست وجهه بین‌المللی روسیه را لکه دار کند. از همین رو، عملیات سرکوب اسلامگرایان داخلی آغاز شد.

نزدیکی به شرف الدینوف

روند نزدیک شدن مقام‌های روس به شرف الدینوف، توسط یک مسئول سیاسی در روستای نوفوساسیتلی در داغستان آغاز شد؛ منطقه‌ای در شمال قفقاز. از آن زمان این مسئول، به پل ارتباطی شرف الدینوف با سازمان‌های امنیتی روسیه تبدیل شد.

چند ماه طول کشید تا شرف الدینوف پیشنهاد را بپذیرد. در نهایت هم تصمیم گرفت به مسئول محلی که از کودکی او را می‌شناخت، اعتماد کند.

شرف الدینوف می‌گوید که واسطه، او را به شهر خاسافیورت برد. در آن شهر، یک مسئول محلی بلندپایه در سازمان امنیتی روسیه منتظرش بود. با وجود تمام تضمین‌ها درباره امنیتش، اما شرف الدینوف همچنان شک داشت، از این رو یک کلت کمری و یک بمب به همراه خود برد با وجود این‌که شرط، حضور غیر مسلحش بود.

شرف الدینوف پیش از این به فکر ترک روسیه نبود، زیرا معتقد بود که یا کشته می‌شود یا بازداشت. خروج علنی‌اش از کشور هم محال بود زیرا او از افراد تحت تعقیب بود. اگر هم دستگیر می‌شد، محکومیتی ما بین هشت سال زندان تا حبس ابد دریافت می‌کرد.

اما افسر سازمان امنیت روسیه، به او گفت که می‌تواند کشور را ترک کند و دولت در این راه به او کمک خواهد کرد.

شرف الدینوف در این باره می‌گوید: «به من گفتند هر جا می‌خواهی می‌توانی بروی، حتی به جنگ در سوریه».

نام جدید

شرف الدینوف، دلایل خاص خود را برای ترک روسیه داشت. روابط او با امیر گروه اسلامی پر تنش شده بود. او می‌گوید هنگامی که به مادرش درباره پیشنهاد دولت گفت، مادرش گریه کرد و از او خواست پیشنهاد را بپذیرد، زیرا دیگر نمی‌خواست فرزندش فراری باشد.

شرف الدینوف می‌گوید که سپتامبر ۲۰۱۳، پس از آن که به فرودگاه میتیرالنی فودی در جنوب روسیه به همراه یکی از کارمندان سازمان اطلاعات این کشور رسید، به او گذرنامه جدید، با نام جدید و بلیت یک طرفه سفر به ترکیه را دادند.

ناپدید شدن ناگهانی

شرف الدینوف می‌گوید هنگامی که به سوریه رسید، گروه داعش در حال قدرت گرفتن بود اما مناطق وسیعی را تحت تصرف نداشت. او ابتدا به گروه «صبری» پیوست که در آن شبه‌نظامیانی از روسیه و شماری از کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سابق حضور داشتند. این گروه در الدانا در نزدیکی حلب پایگاه گرفت و مناطقی را به تصرف خود در آورد.

شرف الدینوف می‌گوید که این گروه، رابطه دوستانه‌ای با گروه داعش داشت و پس از آن به بخشی از گروه داعش تبدیل شد. اما او سوریه را ترک کرد و نگفت که آیا در آن نبرد، شبه‌نظامیانی از داغستان را شناسایی کرده یا نه.

محمد رمضانوف

محمد رمضانوف، یکی از جهادی‌هایی است که روسیه را به مقصد سوریه ترک کرده است. یک افسر پلیس محلی می‌گوید که در سال ۲۰۱۴، دستورهایی برای تحت نظر قرار دادن رمضانوف و جهادی‌های دیگری رسید.

سولیبان رمضانوف پدر محمد رمضانوف می‌گوید که پسرش به اتهام در اختیار داشتن مواد منفجره در منزل دستگیر شد، اما چندی بعد، آزاد شد و در حصر خانگی قرار داده شد.

پدر محمد مضانوف و افسر پلیس محلی می‌گویند با وجود این‌که او در حصر خانگی بود، توانست ماه مه ۲۰۱۴ به طور قانونی و از راه فرودگاه مسکو به همراه همسر و پسرش کشور را ترک کند.

سولیبان رمضانوف می‌گوید که پسرش سرانجام در سوریه دیده شد؛‌ ژانویه ۲۰۱۵ شخصی به او پیام داد که پسرش ژانویه ۲۰۱۵ در جنگ با شبه‌نظامیان کُرد در شهر عین العرب (کوبانی) کشته شده است.

مسئولان می‌گویند که به محض رسیدن تندروها به سوریه، دوستان خود را نیز به پیوستن به خود تشویق کردند. به طور مثال از روستای پیرکی که ۳ هزار سکنه دارد، ۲۸ تن به مناطق مختلف تحت تصرف داعش در خاورمیانه رفته‌اند.

دیگران

تیمور جمال الدینوف از روستای دشمیکینت داغستان است. او سپتامبر ۲۰۱۴ درخواست دریافت گذرنامه ارائه داد اما به خاطر شکایت همسرش بر سر نفقه، نتوانست گذرنامه به دست آورد.

ماه بعد از آن، تحت تعقیب نیروهای امنیتی قرار گرفت، چند بار احضار و منزلش بازرسی شد. اما دو هفته بعد، توانست با گذرنامه‌ای جدید و به صورت قانونی، روسیه را ترک کند.

اسن جمال الدینوف برادر تیمور می‌گوید نمی‌داند برادرش چگونه موفق به سفر شد. او افزود که جهادی‌هایی از دوستان برادرش به او خبر دادند که تیمور دسامبر ۲۰۱۵ نزدیک مرزهای ترکیه کشته شد.

ماجراهای مشابهی برای دیگر جهادی‌های روس تکرار شده است. از جمله می‌توان به احمد دنگاییف اشاره کرد، دوست شرف الدینوف. او اما به روسیه برگشت و زندانی شد؛ بر پایه قانونی که پیوستن شهروندان روس را به گروه‌های شبه‌نظامی منع می‌کند.

احمد علی گادییف، از شبه‌نظامیان روس دیگر است که همچنان عکسش در میان جهادی‌های تحت پی‌گرد در داغستان دیده می‌شود. پدرش می‌گوید که احمد علی، در فهرست تروریست‌های تحت تعقیب بود، اما در سال ۲۰۰۸، پیشنهادی دریافت کرد و به او و ۳ تن دیگر، اجازه دریافت گذرنامه برای خروج از روسیه داده شد.