فوری

پخش زنده

منصور سهرابی

<p>منصور سهرابی دارای دکترای اگرواکولوژی متولد مهآباد و ساکن آلمان</p>

منصور سهرابی دارای دکترای اگرواکولوژی متولد مهآباد و ساکن آلمان

آموزش اخلاق اکولوژیک ضرورتی انکار ناپذیر

اگر روند تغییرات اکوسیستم های کرە زمین را در صد سال اخیر مورد بررسی قرار دهیم متوجە خواهیم شد کە فعالیت های انسان پیامدهای جبران ناپذیری بر آن گذاشته است و طبیعت در مسیرنابودی تدریجی است؛ اکوسیستم‌ها دارای مکانیسم خود تنظیم (هموستازی) هستند و در اثر هر گونه تغییر در آن‌ها اکوسیستم‌ها نخست مدارا و تحمل کرده و بعد ناگهان از خود واکنش نشان می‌دهند اغلب اوقات این واکنش‌ها غیر قابل جبران است، نمونه‌های فراوانی از آن را این روزها شاهدهستیم ، مانند: خشک شدن دریاچه ها، تالاب ها، خشک شدن رودخانه‌ها، خشک شدن درختان و درختچه‌های جنگل‌ها، شور شدن آب‌ها، بروز سیل و سیلاب ، کم آبی ، آلودگی آب ، هوا وخاک و وجود ریز گردها. از طرف دیگر ازدیاد جمعیت، فراوانی محصولات مصرفی، گرم شدن کرە زمین ، افزایش تقاضای مردم و ردپای اکولوژی بشر (Ecological footprint) و ضعف نهادهای اجرایی حکومت ها در اجرای برنامەهای اکولوژیکی حمایت از زمین، نتایج ناگوار و خسارات نامطلوبی به بار آورده و روزبه روز این خسارتها بیشتر و نتایج آن حادتر می شود.

بە عقیدە پژوهشگران، بخش عمدەای از مشکلات زیست محیطی ریشە در فقدان شناخت و آگاهی لازم انسان نسبت بە طبیعت دارد. افزایش شناخت و آگاهی مردم با آموزش اصولی و صحیح امکانپذیر است، آموزشی کە رفتار و اخلاق را دگرگون سازد.
آموزش بر اساس تعریف یونسکو عبارت است از تمام کنش ها و راهها و روشهایی کە برای رشد و تکامل توانایی مغزی و معرفتی و همچنین مهارت ها ، نگرش ها و رفتار انسان بکار میرود.

آموزش اخلاق اکولوژیک عبارت است از شناسایی ارزشها و توضيح مفاهیم به منظور ایجاد مهارتها و گرایشهای مورد نیاز برای درک و شناخت وابستگی های میان انسان، فرهنگ او و محیط زیست پیرامون او همچنین فعالیت هایی اعم از تصمیم گیری و خود القایی قوانین رفتاری مرتبط با کیفیت محیط زیست را شامل می شود، اخلاق اکولوژیک کنش متقابل فعال بین انسان و طبیعت است که به سمت بهبود کیفیت و حیات برای همه موجودات زنده در حرکت است. هدف آموزش اخلاق اکولوژیک افزایش کاملا آگاهانه و فعالانه فردفرد اعضای جامعه در حمایت از محیط زیست و استفاده محتاطانه و عاقلانه از منابع طبیعی است.

آلدو لئوپولد (Aldo Leopold) در مقالە اخلاق زمین عنوان می دارد کە از نظر اکولوژیک، اخلاق، محدودیت آزادی عمل حین تلاش برای زنده ماندن است. از نظر فلسفی، اخلاق، فصل تمایز بین عملکرد‌ اجتماعی و ضد اجتماعی است. در ادامە می نویسد کە تا امروز، هنوز اخلاقی که به رابطه‌ی نسان و زمین و جانوران و گیاهانی که در آن رشد می‌کنند، بپردازد وجود ندارد و رابطه با زمین هنوز منحصراً اقتصادی است. چنین رابطه‌ای شامل مزایا و حق بهره‌مندی است اما مستلزم تعهد و وظیفه نیست.

جنبش جدیدی در عرصه اخلاق زیست­محیطی بر اساس نظریە نائس (Arne Naess) در سال 1973 پا بە عرصە نهاد کە فعالیت‌ها و دغدغه های زیست­محیطی را به دو دسته سطحی نگر و ژرفا نگر تقسیم می‌کند، اخلاق اکولوژیک مولود نگاە ژرفانگر بە دغدغه های زیست­محیطی است. جنبش ژرفانگر از تمرکز ارزش ذاتی بر یک عنصر خاص اجتناب می‌ورزد و تنوع طبیعی را ذاتاً ارزشمند می‌داند کە انسان جزئی از این تنوع است.
بهترین شیوه نهادینه کردن عادت های مثبت اکولوژیک، آموزش از دوران کودکی است، بنیان های دانش، مهارت و نگرش ها از دوره ی پیش دبستانی شکل می گیرند. پس ضروری است که هر تحول و نوآوری آموزشی را از سالهای اولیه ی کودکی مورد توجه قرار داد، مایا نگو ( Maya Negev) و همکارانش در سال ٢٠١٠ ابراز کردند کە تدریس آموزش اکولوژی درسیستم آموزش رسمی باید از سطح کودکستان تا ۱۲ سالگی توسعه یافته و در مدارس ابتدایی از اهمیتی ویژه برخوردار باشد و باید به نیازهای شناختی، عاطفی و روان شناسی دانش آموزان توجهی ویژه کرد تا با ایجاد انگیزه و علاقه در آنها به اهداف مراقبتهای اکولوژیک دست یافت و دانش آموزان را به حمایت از زمین تشویق کرد. در آموزش غیر رسمی بایستی همەی گروەهای سنی را با استفادە از همەی امکانات رسانەای از جملە شبکەهای اجتماعی، کانال های تلویزیونی، روزنامەها و مجلات و کارگاه های آموزشی آموزش داد.

در خاتمە بە مانند آلدو لئوپولد عنوان میدارد کە بدونِ رخ دادنِ تحولی درونی در تأکیدهای ذهنی، وفاداری‌ها، علاقه‌ها و باورهایمان، هیچ تغییرِ مهمی در نگاهِ اخلاقی ما نسبت به زمین رخ نخواهد داد چرا کە انسان‌ محوری در عصر حاضر منجر به بحران‌های زیست ‌محیطی گردیده است چون همیشه انسان را دارای ارزش ذاتی دانسته و دیگران را در خدمت انسان تعریف نموده است. جایگاه انسان در جهان را باید مجدداً تعریف نمود و تعهد او را در قبال محیط زیست بازبینی کرد.

** مقالات منتشر شده تنها نظر نویسندگان آنها را منعکس می‌کند.

تبلیغات

برگزیده های کاربران