فوری

پخش زنده

دلارهای آزاد شده نفتی ایران برپایه توافق اتمی به چه کسی می‌رسد؟

معاون وزیر نفت از احتمال خرید قطعات هواپیما و خودرو تحت توافقنامه هسته‌ای ژنو خبر می‌دهد

منبع: لندن - پونه ایرانی. العربیه. نت فارسی

۳۰‌ام دی ماه، اجرای توافقنامه هسته‌ای ژنو آغاز شد. توافقنامه‌ای که ۳ آذرماه سال جاری و پس از ده سال مذاکرات بی‌نتیجه، میان ایران و کشور‌های گروه ۵+۱ در ژنو به امضا رسید؛ گروهی که از آمریکا، بریتانیا، فرانسه، روسیه و چین، پنج کشور عضم دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد به علاوه آلمان تشکیل شده است.

بر اساس آنچه در این توافقنامه آمده، کشورهای غربی متعهد شده‌اند علاوه بر کاهش بخشی از تحریم‌ها، ۴ میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار از دارایی‌های مسدود شده ایران را در هشت قسط به جمهوری اسلامی بازگردانند.

بنا بر آنچه از سوی طرفین اعلام شده، اولین بخش این مبلغ رقمی بالغ بر ۵۵۰ میلیون دلار است که اکنون بر سر چگونگی استفاده از آن بحث‌هایی وجود دارد.

آیا دلارهای آزاد شده به دولت می‌رسد؟

چندی پیش سعید زمانیان دهکردی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی ایران، در گفتگویی با وب سایت خبری فرارو گفته بود: «این مبلغ قطعا به دولت تعلق دارد، اما تا کنون در خصوص چگونگی استفاده از آن تصمیم گرفته نشده است.»

این نماینده مجلس همچنین افزوده بود: «در خصوص چگونگی استفاده از این مبلغ، دولت، بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار می‌بایست تصمیم بگیرند. اما بهتر است که این مقدار در طرح‌های عمرانی هزینه شود.»

از سویی غلامعلی جعفرزاده، دیگر عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، معتقد است: «این پول متعلق به دولت است و می‌بایست در حوزه تولید و اشتغال و رفع رکود از اقتصاد سرمایه گذاری شود.» اما این عضو کمیسیون برنامه و بودجه در عین حال می‌افزاید: «ممکن است بخشی از این مبلغ آزاد شده بابت بدهی دولت قبل به بانک مرکزی پرداخت شود.»

بانک مرکزی و شوک دلارهای آزاد شده به بازار

بسیاری از کار‌شناسان اقتصادی از نحوه تزریق دلارهای آزاد شده به بازار ایران ابراز نگرانی کرده‌اند. شوک حاصل از تزریق این مقدار نقدینگی، در شرایط تورمی اقتصاد ایران می‌تواند سبب افزایش نرخ تورم شود.

در سال‌های گذشته اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها از سوی دولت احمدی‌نژاد، رئیس جمهوری پیشین ایران، سبب افزایش بی‌رویه نقدینگی و در نتیجه افزایش شدید نرخ تورم در ایران شده است.

براساس این طرح که از اواخر دهه ۸۰ شمسی اجرا شد، دولت یارانه‌ها از مواد سوختی، مواد خوراکی، آب، برق و سایر اقلام در ایران را حذف می‌کند، و بخشی از این یارانه‌های حذف شده را به صورت نقدی به مردم پرداخت می‌کند.

با افزایش نگرانی‌ها نسبت به تزریق دلارهای آزاد شده به بازار، ولی‌الله سیف، رئیس بانک مرکزی ایران اعلام کرده است: «این شرایط نرخ ارز را تحت ‌تاثیر قرار خواهد داد، اما این بانک اجازه متلاطم شدن قیمت‌ها را نمی‌دهد.»

آقای سیف که گفتگویی با روزنامه جام جم انجام داده، می‌گوید: «گشایش‌های ارزی که قرار است اتفاق بیفتد، مسلما زمینه را برای رشد تولید و برون رفت از رکود فراهم می‌کند و تأثیراتی که این برون رفت در تقویت پول ملی ایجاد می‌کند، حتما قیمت ارز را تحت تأثیر قرار خواهد داد.»

رئیس بانک مرکزی در عین حال تاکید کرده: «ولی این تأثیرات به صورت شوک نخواهد بود و بروز علائم مثبت برون رفت از آن رکود خود را نشان می‌دهد.»

روزنامه جام جم همچنین خبر داده است که بانک مرکزی دوازدهم بهمن ماه، ۵۵۰ میلیون دلار ارز از منابع مسدود شده را نیز دریافت خواهد کرد. اقدامی که به گفته کار‌شناسان قدرت تاثیرگذاری این بانک در بازار را افزایش خواهد داد.

استفاده از پول آزاد شده برای خرید قطعات هواپیما و خودرو

در حالی که همچنان بحث بر سر سهم دولت و بانک مرکزی از دلارهای نفتی آزاد شده در اثر کاهش تحریم‌ها وجود دارد، یکی از معاونین وزیر نفت می‌گوید تمام این پول صرف خرید قطعات هواپیما و ماشین خواهد شد.

علی ماجدی، معاون بین الملل و برنامه‌ریزی وزارت نفت ایران در گفتگویی که با روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال انجام داده، تصریح کرده است: «ایران ممکن است پول نفت خود که در حال حاضر در بانک‌های خارجی نگهداری می‌شود را برای خرید ماشین آلات و قطعات یدکی برای صنایع خودرو و هواپیما هزینه کند.»

براساس توافق صورت گرفته میان ایران و قدرت‌های جهانی در ژنو، بخشی از تحریم‌های لغو شده علیه ایران شامل صنایع هواپیما، خودرو و پتروشیمی ایران می‌شود.

به گفته آقای ماجدی، دلارهای نفتی آزاد شده ایران، پنجره جدیدی از همکاری با اروپایی‌ها و آمریکا باز می‌کند.

این معاون وزیر نفت ایران همچنین به روزنامه وال استریت ژورنال گفته: «ایران ممکن است خرید سهام در پالایشگاه‌های آسیایی را به منظور بستن قراردادهای بلندمدت فروش نفت مورد بررسی قرار دهد.»

لغو تحریم‌ها مشکلات اقتصادی را جبران نمی‌کند

با وجود خوشبینی‌ها نسبت به تاثیرات اقتصادی توافق صورت گرفته در ایران، بسیاری از کار‌شناسان معتقدند با برداشتن این تحریم‌ها در یک دوره کوتاه زمانی صدمات وارد شدهٔ حاصل از تحریم‌ها بر اقتصاد ایران جبران نمی‌شود، هرچند آزاد شدن بخشی از دلارهای نفتی را سبب افزایش توانایی دولت در کنترل تورم می‌دانند.

به اعتقاد برخی از اقتصاددانان تاثیر روانی حاصل از برداشتن تحریم‌ها حتی اگر در حد حرف هم باشد، می‌تواند سبب تشویق بنگاه‌های اقتصادی به انجام مجدد فعالیت‌های اقتصادی در ایران شود که رونق اقتصادی را به همراه دارد.

اما به گفته این کار‌شناسان، آنچه مسلم است، حتی تاثیر روانی مثبت این اتفاق نمی‌تواند به سرعت نقدینگی را به مملکت برگرداند.

آنطور که دکتر جمشید پژویان، استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی می‌گوید: «اینکه ما فکر کنیم با برداشتن تحریم‌ها به شرایط قبل از تحریم بر می‌گردیم اتفاق نخواهد افتاد. به عبارت دیگر ما در اقتصاد ایران با برداشتن این تحریم‌ها شاهد تغییر خواهیم بود اما نه به صورت تحول. تغییرات هم خیلی جزئی خواهد بود، مثلا ممکن است دلار کمی ارزان‌تر شود اما قطعا نرخ دلار ما به هزار یا هزارو سیصد تومان بر نمی‌گردد.»

با توجه به صحبت‌های دکتر پژویان، آنچه در رابطه با لغو تحریم‌ها مسلم به نظر می‌رسد، این است که وقتی ایران بتواند کشتی‌های خود را بیمه کند و نفت و مواد پتروشیمی را بفروشد، و بانک مرکزی بتواند درآمدهای حاصل از آن را منتقل کند، به طبع بخشی از مشکلات درآمدهای ارزی حل می‌شود و انتظار می‌رود که این موضوع علاوه بر آثار مثبت روی نرخ ارز، نیازهای اقتصادی ایران به کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای را تا حدودی رفع کند.

تبلیغات

برگزیده های کاربران