.
.
.

«تیپ فاطمیون»؛ کارت احتمالی ایران برای بازی در میدان افغانستان

قاآنی اخیرا به شهر مرزی البوکمال سوریه سفر کرد تا تیپ فاطمیون را فراخواند

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

«تیپ فاطمیون»، متشکل از اقوام «هزاره» افغانستان که همواره هدف نفوذ حکومت ایران قرار داشته‌اند، و در جنگ داخلی سوریه تحت فرمان سپاه پاسداران برای حفظ حکومت اسد جنگیده‌اند، به گفته ناظران، پس از خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان می‌توانند به عنوان ابزار نفوذ ایران در این کشور مورد بهره‌برداری قرار گیرند.

کندس راندو، امیر توماج، و عارف عمار در مقاله‌ای برای وب‌سایت تحلیل مسائل نظامی «نبرد روی صخره‌ها» نوشته‌اند که گرچه فاطمیون تا به امروز عمدتا در سوریه فعال و در افغانستان در حاشیه بوده‌اند، اما این می‌تواند به زودی تغییر کند. اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه، در اواخر ماه ژوئن امسال به شهر مرزی البوکمال سوریه سفر کرد تا تیپ فاطمیون را فراخواند. به گفته نویسندگان، این سفر می‌تواند با نظر به حوادث اخیر افغانستان و به منظور مقابله احتمالی با پیشروی سریع طالبان اتفاق افتاده باشد.

ارتباط میان سپاه و هزاره‌های افغانستان و پاکستان ریشه‌ در دوران اشغال نظامی افغانستان توسط شوروی سابق و جنگ ایران و عراق دارد. پس از حمله صدام حسین به ایران در سپتامبر 1980، حکومت انقلابی ایران آغاز جنگ با عراق را فرصتی برای اشاعه اسلامگرایی خود در سطح منطقه قلمداد کرد. بدین منظور، حکومت ایران از أفغان‌های هزاره دعوت کرد تا برای شرکت در این جنگ به ایران رفته و تحت آموزش سپاه پاسداران قرار بگیرند.

در عین حال، در طول دهه 1980 که افغانستان تحت اشغال اتحاد جماهیر شوروی و در حال جنگ جسته و گریخته با نیروهای روسی بود، حکومت ایران از راه‌های مختلف به مجاهدین أفغان کمک می‌رساند، و کادرهای سپاه پاسداران نیز برای آموزش راهبردی و نظامی أفغان‌ها در این کشور مستقر شده بودند.

پس از پایان اشغال و خروج نیروهای شوروی در أواخر دهه هشتاد میلادی، اختلافات میان مجاهدین بالا گرفت که در نهایت باعث آغاز جنگ داخلی افغانستان در دهه نود شد. این زمانی بود که ستیزه‌جویان طالبان برای اولین بار در عرصه سیاسی افغانستان ظاهر شدند. در این زمان ایران از گروه‌های شیعه افغان و «اتحاد شمال» در مبارزه با طالبان حمایت می‌کرد. قاسم سلیمانی، افسر سپاه پاسداران که بعدها فرمانده نیروی قدس سپاه شد، اولین ماموریت مهم خود را در همین زمان در افغانستان اجرا کرد.

با چنین سابقه‌ای بود که وقتی سپاه برای حفظ حکومت اسد در سوریه به نیروی زمینی نیاز پیدا کرد، در سال 2012 با یارگیری از میان جمعیت هزاره افغانستان، که بخشی از آنها ساکن ایران بودند، تیپ فاطمیون را ایجاد کرد. همزمان، «تیپ زینبیون» نیز با استفاده از شیعیان پاکستانی تاسیس شد. در دوران جنگ داخلی سوریه، فاطمیون و زینبیون تحت فرماندهی قاسم سلیمانی یکی از موثرترین نیروهای هوادار اسد بودند، و هزاران تن از آنها در جریان جنگ داخلی سوریه کشته شدند.

نویسندگان نتیجه می‌گیرند که اینک، با خروج نیروهای نظامیان آمریکایی از افغانستان که قرار است تا 31 آگوست تکمیل شود، رهبران ایران در حال تهیه راهبرد خود در قبال آینده افغانستان هستند. با نظر به اینکه آنها از یک طرف باید با دولت قانونی مستقر در کابل و از طرف دیگر با طالبان در حال پیشروی در مناطق مختلف کشور دست و پنجه نرم کنند، به نظر می‌رسد که تیپ فاطمیون یکی از کارت‌های مهم جمهوری اسلامی برای بازی در زمین افغانستان باشد. بنابراین، با وجودی که نقش فاطمیون در سوریه تقریبا تمام شده است، اما حضور آنها و شیوه بسیج کردن‌شان توسط حکومت ایران تا سال‌ها به حوادث خاورمیانه و آسیای جنوبی شکل خواهد داد.