.
.
.

نخست وزیر سابق افغانستان: فدرالیسم یگانه راه حل برای مشکل این کشور است

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

سلطان‌علی کشمند، نخست وزیر افغانستان در دهه 80 میلادی، در مصاحبه‌ای با روزنامه «هشت صبح»، گفته است که نظام فدرالیسم یگانه راه حل برای مشکل این کشور است.

سلطان‌علی کشمند اضافه کرد: «من فدرالیسم را به عنوان یک گزینه برجسته، پذیرفته شده و تجربه شده در کشورهای دیگر مشابه، برای افغانستان متشکل از ملیت‌ها و تبارهای گوناگون به پیش کشیده‌ام. از نگاه من، فدرالیسم یک سازمان یا نظام درهم تنیده سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است که آزادی‌های فردی را با آزادی‌های جمعی و حقوق شهروندی سراسری کشوری را با حقوق ملی، بومی و تباری پیوند می‌دهد. به باور من، برآوردن خواست‌ها و منافع ویژه هر یک از ملیت‌های چهارگانه کشور در وجود یک نظام فدرال با ویژه‌گی‌های مردم‌سالاری، برابری ملی و عدالت اجتماعی امکان‌پذیر می‌گردد.»

هرچند برخی‌ها می‌گویند که فدرالیسم باعث تجزیه افغانستان خواهد شد، اما او در این مورد اظهار کرد: «نخست، این یک فرضیه بی‌بنیاد و پادرهوا است که فدرالیسم سبب تجزیه کشور می‌گردد و دوم این‌که، به باور من فدرالیسم سبب تجزیه نمی‌شود. فدرالیسم در شرایط کشوری چون افغانستان چندین ملیتی، سبب هم‌بسته‌گی آگاهانه می‌گردد؛ چون هر یک از تبارها به حقوق ملی خود در کنار حق شهروندی سراسری کشوری، دست می‌یابند و خواست برابری حقوقی آنان برآورده می‌گردد. بنابرآن، گرایش‌های جدایی‌طلبانه هرگاه پیدا یا پنهان در میان باشد، فروکش می‌کند و سرانجام برمی‌افتد؛ مگر این‌که سیاست‌های تبعیض‌طلبانه و تعصب و ستم ملی به این یا آن‌گونه چیره گردد.»

او به سوالی در رابطه به نشست ترکیه، احتمالاً تنها طرف‌های درگیر اشتراک می‌کنند و گروه‌های سیاسی افغان حضور نخواهند داشت گفت: «تجربه نشان داده است که اتخاذ هرگونه تصمیمی در غیاب مردم و نماینده‌گان راستین آنان که طیف گسترده‌ای را در بر می‌گیرد، چندان تضمینی برای ماندگار شدن آن نمی‌توان پیش‌بینی کرد؛ مگر این‌که انعکاس دهنده خواست‌های بنیادین اقشار و لایه‌های گوناگون از میان همه‌ ملیت‌ها و تبارهای کشور باشد.»

از سوی دیگر، یعقوب یسنا، نویسنده افغان، نیز در مطلبی نوشت: «ما چند نزاع و معضل اساسی داریم که نظام ریاستی متمرکز نه تنها این نزاع و معضل‌ها را رفع نکرده است، بلکه بیش‌تر کرده است. نظام ریاستی متمرکز در واقع تجدید و تکرار این نزاع و معضل‌ها است. در نظامی‌که این نزاع و معضل‌ها قابل رفع است، فدرال است.»

لطف پدرام، رئیس حزب کنگره ملی افغانستان، می‌گوید: «فدرالیسم ربطی به عقب مانده‌گی و پیشرفته بودن جوامع بشری ندارد. وقتی امریکا در قرن 18 فدرالی شد خیلی عقب مانده‌تر از ما بود. آن زمان یک میلیون امریکایی‌های سرخ پوست را همین امریکایی‌های متمدن گردن زدند. فدرالیسم یک نظام اداره است مثل اینکه شما نظام را سلطنتی اداره می‌کنید یا با جمهوری پارلمانی و یا به شکل فدرال...»

اما، احمد سعیدی، آگاه مسایل سیاسی افغانستان، گفته است: «به باور من وضعيت کنونی افغانستان زمانی بهتر خواهد شد که در افغانستان حکومت غیرمتمرکز سر قدرت باشد. یعنی تقسیم وظایف رئیس جمهور و نخست‌وزیر به شمول ولایات، انتخابی باشند.»

سعیدی اضافه کرد: «تجربه نشان داده است که حکومت‌های متمرکز علاوه از اينکه توانائی آوردن صلح و امنیت را در کشور نمي‌داشته باشند، حتی خود موجبات تکتاتوری (دیکتاتوری) و تروريزم غيرمستقيم را فراهم می‌سازند.»

«نقشه راه صلح» سه مرحله‌ای اشرف غنی برای عبور از جنگ

محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان، یک‌شنبه 11 آوریل 2021، اعلام کرد که طرح صلح او برای عبور از جنگ تحمیل شده و رفتن به سوی صلح پایدار واضح است و سه مرحله دارد.

غنی در پیامی گفت، در تمام مراحل عبور به خصوص عبور از جنگ و رفتن به سوی صلح باید مشروعیت وجود داشته باشد که مبدا مشروعیت قانون اساسی افغانستان است.

او تاکید کرد که نقشه راه برای عبور از جنگ و رفتن به سوی صلح عادلانه سه مرحله دارد، اول رسیدن به یک توافق‌نامه صلح، دوم تشکیل حکومت صلح آمیز و سوم روی کار آمدن یک حکومت انتخابی براساس اراده مردم.

به گفته رئیس جمهوری افغانستان، این نقشه راه باید از رفتن افغانستان به سوی خطرهای احتمالی جلوگیری کند.

از سوی دیگر، جمعی از مهاجرین افغانستان نیز با انتشار اعلامیه‌ای تاکید کردند که مذاکرات صلح باید بر محور عدالت پیش برده شود تا قربانیان جنگ، قربانی صلح نشوند.

گفتنی است که قرار است در آینده نزدیک «نشست استانبول ترکیه» به رهبری سازمان ملل متحد برگزار شود و در این نشست طرح‌های پیشنهادی صلح به شمول طرح آمریکا بررسی خواهد شد