تمام حقوق محفوظ است شبکه العربیه © 2019

برای دوستان خود بفرستید

بستن
سایۀ قومیت به سرنوشت انتخابات افغانستان
نام دوست:
ایمیل دوست:
نام فرستنده:
ایمیل فرستنده:
کد ایمنی

 

دوشنبه 14 جمادی الاول 1440هـ - 21 ژانویه 2019م
آخرین به روز شدن: یک شنبه 29 ربیع الثانی 1435هـ - 2 مارس 2014م KSA 16:15 - GMT 13:15
سایۀ قومیت به سرنوشت انتخابات افغانستان

16 حمل ( فروردین) سال 1393 شمسی همواره به عنوان نقطه عطف درتاریخ سیاسی افغانستان تعریف شده است و دراین روز قرار است یک رویداد تاریخی و سرنوشت ساز در افغانستان اتفاق بیفتد و مردم افغانستان برای نخستین بار انتقال قدرت سیاسی را از یک جناح به جناح دیگر از آدرس دموکراتیک و مسالمت آمیزش تجربه خواهند کرد.

هرچند در گذشته انتقال قدرت سیاسی افغانستان همواره با رنگ خون از یک تیم به تیم دیگر سپرده شده اما این بار مردم افغانستان می خواهند با رنگ انگشت قدرت سیاسی را به فردی مشروع بسپارند.

اما این ختم ماجرا نیست بلکه انتخابات آینده ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی افغانستان فراز و فرودهای خودرا نیز در پیش دارد و احتمال آن وجود که این فرازو فرودها روند شفافیت انتخابات و استقلال کمیسیون مستقل انتخابات را نیز تهدید نماید.

نقش قومیت در انتخابات افغانستان

تاریخ افغانستان نشان داده است که عنصر قومیت در عرصه قدرت سیاسی در افغانستان نسبت به هر عنصر دیگری پر رنگ ¬تر است. مسائل دیگر از جمله ایدئولوژی، زبان و مذهب پس از قومیت در رده های پائین تری قرار دارند و در پس بسیاری از رفتارهای سیاسی افغانستان می توان رد پای قومیت را یافت.

بطور نمونه، اسامی اقوام در قانون اساسی و سرود ملی افغانستان ذکر شده اند و یک وزارتخانۀ بنام " وزارتخانه اقوام و قبایل" نیز در کابینه حکومت افغانستان موجود است که اینها، بیانگر آنست که مسئله قومیت نقش کلیدی و موثر در قدرت سیاسی افغانستان دارد. نقش عنصر قومیت در چگونگی رفتارهای بازیگران سیاسی افغانستان نیز قابل تشخیص و ملموس است واین عنصر در گذشته منشای بسیاری از تحولات کلیدی افغانستان بوده است که یکی از این تحولات را می توان به جنگ های داخلی دهه هفتاد افغانستان اشاره کرد که عنصر قومیت یکی از عوامل این جنگ به شمار میرود.

ازسوی دیگر، از تشکیل حکومت ابدالی‌ها در 1747 با محوریت قبایل پشتون تا محوریت قومیت در ساختار قدرت سیاسی در دوره امیر عبدالرحمان در دو دهه آخر سده 19 و تا جنگ قدرت بین اقوام در یک دهه پیش، تحولات بسیاری در رابطه قومیت و پدیده قدرت روی داده، ولی هنوز هم این رابطه بحث‌ برانگیز و چالش‌زا است.

هرچند تاکنون آمار دقیق و جامع از اقوام ساکن در افغانستان وجود ندارد اما گزارش های دراین زمینه وجود دارد که آمار اقوام افغانستان را تا 50 قوم می شمارد. اما قانون اساسی افغانستان 14 قوم ساکن در افغانستان را به رسمیت شناخته است که عبارت اند از: ﭘﺸﺘﻮﻥ، ﺗﺎجیک، ﻫﺰﺍﺭﻩ، ﺍﺯﺑﻚ، ﺗﺮﻛﻤﻦ، ﺑﻠﻮﭺ، ﭘﺸﻪای، ﻧﻮﺭﺳﺘﺎﻧﯽ، ﺍﯾﻤﺎﻕ، عرﺏ، ﻗﺮﻏﯿﺰ، ﻗﺰﻟﺒﺎﺵ، ﮔﻮﺟﺮ و ﺑﺮﺍﻫﻮﯼ می باشند ولی چهار قوم هریک پشتون، تاجیک، هزاره و ازبک از پرجمعیت‌ترین اقوام افغانستان اند و در عرصه قدرت سیاسی نقش اصلی و کلیدی را به عهده دارند.

قرار است تا یک ماه دیگر انتخابات ریاست جمهوری وشوراهای ولایتی افغانستان آغاز گردد اما دراین روزها بازیگران سیاسی افغانستان به شدت تلاش می کنند با استفاده از شناسنامۀ قومی در صحنه انتخابات وارد شده و چانه زنی سیاسی می کنند تا راه برای ورود به حکومت جدید افغانستان را مساعد نمایند.

صف‌آرایی نیروهای سیاسی افغانستان درانتخابات پیش رو نشان میدهد که عنصر قومیت از متغیرهای اصلی ساختار قدرت سیاسی در این کشور است و عنصر قومیت گرایی در گذشته سیاسی افغانستان به همان حدی که پایه استحکام دولت و قدرت سیاسی بوده، در جهت بی‌ثباتی سیاسی هم عمل کرده است.

هرچند قانون اساسی افغانستان هرنوع رفتارهای سیاسی مبتنی بر قومیت را ممنوع کرده است اما با درنظرداشت وضعیت ساختار قدرت سیاسی تا ساختار تشکیلاتی احزاب عمده و رفتار نیروهای سیاسی افغانستان همه وهمه رنگ و بوی قومی دارد.

سوال بسیار تخنیکی اینجاست که چه تضمین وجود دارد که پروسه انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی افغانستان روند ملی و مردمی خودرا از دست ندهد و تبدیل به روند قومی نشود؟

هرچند درحال حاضر سایه قومیت در مبارزات انتخاباتی میان نامزدان ریاست جمهوری افغانستان بسیار برجسته است اما دیده شود که آیا سایه قومیت به روند انتخابات نیز اثر خواهد گذاشت یاخیر؟ پاسخ این پرسش را می توان بعد از 16 حمل (فروردین) سال 1393 شمسی بدست آورد.

نویسنده: علی آرمان روزنامه نگار در هرات افغانستان
 

تمام مقاله هاى منتشر شده تنها بازتاب دهنده نظر نويسنده آن است**